تاريخچه روابط عمومي

اصطلاح روابط عمومي براي نخستين‌بار در ايالات متحده آمريکا و در نوشته‌هاي اداره اتحاديه راه‌آهن ايالات متحده آمريکا به کار برده شد. در دهه اول قرن بيستم نخستين دفاتر روابط عمومي در مؤسسات اين کشور ايجاد شد. درسال 1906 اولين شرکت خصوصي که خدمات روابط عمومي را به مشتريان خود ارائه مي‌کرد توسط «‌اي وي لي» فارغ التحصيل دانشگاه پرينستون و خبرنگار اقتصادي در شهر نيويورک تأسيس شد. در واقع مي‌توان گفت، نخستين بار «‌اي وي لي» که بعد‌ها به پدر روابط عمومي معروف شد، با فعاليت‌ها و تدابير خود روابط عمومي « اطلاع‌رسان» را پايه گذاشت. او با ابداع اصول تکنيکي و تأسيس يک شرکت روابط عمومي، خدمات شاياني در ترويج و پيشرفت حرفه و دانش روابط عمومي به عمل آورد. ‌اي وي لي که براي اولين بار تفکرات و ديدگاه‌هاي خودش را در قالب «بيانيه اصول» بيان کرد، هنوز هم، بعد از گذشت يک قرن، همه موارد آن منطقي و صحيح به نظر مي‌رسد. «‌اي وي لي» در بخشي از بيانيه خود خطاب به روزنامه‌ها و مردم چنين گفته است «دفتر مطبوعات ما يک دفتر سري نيست. همه کارهاي ما اشکار و علني صورت مي‌گيرد؛ هدف ما اين است که اخبار موثق و معتبر در اختيار مردم بگذاريم. کار ما تبليغات تجاري نيست و اگر شما تشخيص داديد که بعضي از کارهاي ما جنبه تبليغات تجاري دارد از به کار بردن آن روزنامه خودداري کنيد. هرمطلبي که براي شما مي‌فرستيم از روي کمال دقت و صحت تنظيم مي‌شود و هرگاه طالب جزئيات و تفصيلات بيشتر باشيد، خواسته شما را برآورده خواهيم کرد. هر سردبيري که بخواهد در نوشته‌ها و گفته‌هاي ما تحقيق کند ما با کمال خونسردي و گشاده رويي به او کمک خواهيم کرد. خلاصه کار ما اين است که اطلاعات و مطالب صحيح و دقيقي درباره مؤسسه خودمان که براي مردم و مطبوعات داراي ارزش و جالب هستند، در اختيار مردم و مطبوعات بگذاريم و همچنين عقايد و نظرات و طرز فکر مردم را براي مؤسسه خود روشن کنيم.»

علم و هنر روابط عمومي امروزه به گونه‌اي در جهان مطرح است که عده زيادي از صاحب‌نظران‌، متخصصان و حتي مردم عادي با ويژگي‌ها و مشخصات آن آشنايي دارند  و ارتباط رسانه‌اي را عنصر جدانشدني روابط عمومي مي‌دانند. سال‌ها از روزي که لي اولين دفتر روابط عمومي را بنيان‌گذاري و اعلاميه اصول خود را منتشر کرد مي‌گذرد ولي همه اذعان دارند که کار وفعاليت صورت گرفته توسط لي سرآغاز تحولات عظيمي در روابط عمومي سازمان‌ها و موسسات دولتي و غيردولتي پس از او شده است و شايد بتوان لي را به عنوان يک کارآفرين اساسي در روابط عمومي مورد شناسايي قرار داد. تاکنون هزاران نفر در رشته‌اي به نام روابط عمومي به تحصيل پرداخته‌اند و ده‌ها هزار نفر يا شايد بهتر است بگوييم ميليون‌ها نفر در جهان در زمينه‌اي کار و فعاليت مي‌کنند که اولين کارآفرين «روابط عمومي» بنيان اساسي آن را طرح‌ريزي و به مرحله اجرا درآورده است. کارآفريني که در اعلاميه اصول خود مي‌گويد: «اينجا يک بنگاه مطبوعات سري نيست‌، اخبار و اطلاعاتي را که ما ارائه مي‌دهيم درست و قابل اعتماد است اينجا يک آژانس تبليغات تجاري نيست. به خبرنگاراني که جوياي مطالب خبري مهم هستند با کمال ميل و اشتياق کمک خواهيم کرد. به هر کس هر نوع اطلاعاتي که مفيد و سازنده باشد در جهت به دست آوردن اطلاعات کمک خواهيم نمود.» يا کارآفرينان ديگري در اين عرصه همانند«ادوارد ال برنيز» که رشته روابط عمومي را به عنوان يک رشته علمي در دانشگاه‌ها وارد نمود و «ژرژگالوپ» که اولين پژوهش رسمي افکار عمومي را به مرحله اجرا درآورد و معروف‌ترين موسسه سنجش افکار عمومي دنيا يعني «گالوپ»  را بنيان‌گذاري نمود.

کاظم متولي در کتاب روابط‌ عمومي و تبليغات، روابط عمومي را اينگونه تعريف مي‌کند. روابط عمومي« ابلاغ اطلاعات واقعي مؤسسه به مخاطبين ذي‌ربط و کسب نظريات آن‌ها به منظور ايجاد حسن تفاهم است.»

جايگاه روابط عمومي در جامعه اطلاعاتي

جامعه اطلاعاتي يك جامعه «پست مدرن»  است كه بر توليد اطلاعات متكي است. مشخصه عصر مدرن  صنعت و توليدات صنعتي بود، اما در زمانه پست مدرن اين مشخصه، اطلاعات است. گرانبهاترين كالا در جامعه اطلاعاتي،‌ اطلاعات است. در جامعه اطلاعاتي اين فكر است كه داراي ارزش است و در چنين جامعه‌اي با فكرسالارها سر و كار داريم. نيروي كار اين جامعه، كارگزاران اطلاعاتي هستند.

جامعه اطلاعاتي از سه گروه‌: اطلاع‌سازها، اطلاع‌پردازها و اطلاع‌خواه‌ها تشكيل شده‌ است. همان‌طور كه از اسامي اين گروه‌ها بر مي‌آيد همه فرآيند و اقدامات اين گروه‌ها توليد، گزينش و ارائه و در نهايت دريافت و بهره‌گيري اطلاعات است.

ويژگي‌هاي اطلاعات:

۱. كميت: تعداد مدارك، مستندات، صفحات، واژه‌ها، تصاوير، نمودارها و...؛

۲. محتوا: معني و مفهوم اطلاعات؛

۳. ساختار: شكل ظاهري يا سازمان اطلاعاتي و رابطه منطقي بين عبارات و عناصر؛

۴. زبان: مشتمل بر حروف الفبا و تركيب‌هايي است كه براي ساخت پيام از آن استفاده مي‌شود؛

۵. كيفيت: كامل‌بودن، صحت‌داشتن، مناسب‌بودن؛

6.عمر: عبارت است مدت زماني كه اطلاعات داراي ارزش هستند.

مهم‌ترين نقش روابط عمومي در جامعه اطلاعاتي مديريت اطلاعات است. يكي از پيامدهاي انقلاب اطلاعات، انفجار اطلاعات است. توليد حجم زيادي از اطلاعات، دسته‌بندي و نحوه استفاده از آن امر بسيار دشواري است. در اين هجمه سنگين اطلاعاتي روابط عمومي نقش بسيار مهمي را ايفا مي‌كند. مديريت اطلاعات در توليد، انعكاس و همچنين گردآوري اطلاعات و بهره‌گيري از آن در اقيانوس اطلاعاتي وظيفه روابط عمومي است. يكي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي جوامع پيشرفته در راستاي توسعه اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي توجه روزافزون به مديريت اطلاعات است